Τετάρτη, 13 Μαρτίου 2013

Ιθάκη

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,

να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,

γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.

Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μέν’ η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.

Να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος.
Πολλά τα καλοκαιρινά πρωιά να είναι
που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους·
να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά,
και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,
σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κ’ έβενους,
και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά·
σε πόλεις Aιγυπτιακές πολλές να πας,
να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμένους.

Πάντα στον νου σου νάχεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμον εκεί είν’ ο προορισμός σου.
Aλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει·
και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στον δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.

Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.

Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες η Ιθάκες τι σημαίνουν. 

Κ.Π. Καβάφης


Για όλους όσους ψάχνουν την Ιθάκη τους!

Παρασκευή, 8 Μαρτίου 2013

Γυναίκα

Στη Σαουδική Αραβία οι γυναίκες δεν έχουν αποκτήσει το δικαίωμα να συμμετέχουν στις εθνικές εκλογές. Σε πολλές γωνιές του πλανήτη, το γυναικείο σώμα γίνεται πεδίο εκμετάλλευσης, εμπορίας και βίας. Η γυναίκα έχει μετατραπεί σε μια όρθια μάζα από χαρακτηριστικά ανθρώπου, χωρίς ψυχή, αισθήματα και δικαιώματα. Η σημερινή ημέρα οφείλει την επέτειό της στη γερμανίδα ακτιβίστρια Clara Zetkin. Στις 8 Μαρτίου του 1857, γυναίκες εργάτριες της κλωστοϋφαντουργίας της Ν. Υόρκης εκδήλωσαν διαμαρτυρία προκειμένου να πετύχουν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Αλλά αυτά ανήκουν μάλλον στην εγκυκλοπαίδεια. Η ιστορία και η εξέλιξη του κόσμου δείχνει ότι η γυναίκα έπρεπε να αιτηθεί το δικαίωμα. Ό,τι κι αν ακολουθούσε αυτό. Το δικαίωμα στη μόρφωση, στη διαμόρφωση της πολιτικής εκπροσώπησης, στην εργασία, την επιλογή εν τέλει. Ο παγκόσμιος γυναικείος πληθυσμός είναι χωρισμένος. Η γυναίκα της Δύσης, της Ανατολής, του Τρίτου κόσμου, του Χριστού και του Μωάμεθ, του άνδρα, του παιδιού, της εργασίας, του σπιτιού. Ακόμα και στις επαρχίες της λεγόμενης Δύσης, επικρατεί η αντίληψη που θέλει τη γυναίκα κυρία του σπιτιού, να μην προκαλεί με την εμφάνισή της, να κρατά χαμηλό προφίλ. Πόσες φορές έχουμε ακούσει την κατάπτυστη δικαιολογία για το βιασμό γυναικών ότι "προκάλεσε", "φορούσε μίνι ή μπλούζα με βαθύ ντεκολτέ". Οκτώ χρόνια αναμένουν για την εκδίκαση της υπόθεσής τους, τέσσερις τουρίστριες που βιάστηκαν από τον ίδιο άντρα. Η δικηγόρος του είναι η Ζωή Κωνσταντοπούλου, γυναίκα και βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και γυναίκα και γυναίκα και γυναίκα. Με ενστάσεις και αναβολές έχει καταφέρει να καθυστερήσει την εκδίκαση των υποθέσεων.«Είναι σαν να μην υπάρχει από την πλευρά του ελληνικού δικαστικού συστήματος σεβασμός για τα θύματα σεξουαλικής βίας ή την προάσπιση της δικαιοσύνης γενικότερα. Από την άλλη, δεν εκπλήσσομαι, ιδιαίτερα με όλα αυτά που γίνονται στην Ελλάδα αυτές τις ημέρες αλλά και με αυτά που είδα σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος αμέσως μετά την επίθεση που δέχθηκα», δηλώνει ένα από τα θύματα της συγκεκριμένης υπόθεσης σεξουαλικής βίας. Σε όλο τον κόσμο, πολλές γυναίκες υφίστανται το βιασμό, την αντρική βία ή τη σεξουαλική βία με όποιο τρόπο και αν εκδηλώνεται, χωρίς ποτέ να βρουν τη δικαίωση ή τη λύτρωση μέσω της τυπικής άσκησης του νόμου.
Ακόμα, λοιπόν και στη Δύση οι κακόφημες πλατείες των μεγαλουπόλεων γεμίζουν με δείγματα του trafficking, γυναίκες εγκλωβισμένες στο τακούνια και τις στενές φούστες τους, τόσο για να προσελκύσουν πελάτες, με σώματα που στέκονται στα τρυπήματα, την ηρωίνη και τις ουσίες. Γειτονιές που ασφυκτιούν από μάζες σωμάτων που εμπορεύονται, ακανόνιστες καταγωγές που καταλήγουν στην πορνεία και την πώληση με αντάλλαγμα λίγα ευρώ ή δολάρια στους διακινητές και όσους επέτρεψαν τη διακίνηση της σάρκας τους. 
Σε χώρες της Ασίας και του θρησκευτικού φανατισμού οι γυναίκες γίνονται θύματα του θρησκευτικού φονταμενταλισμού. Ο βιασμός μιας γυναίκας θεωρείται αμαρτία την οποία προκάλεσε η ίδια και πρέπει να τιμωρηθεί. Εκτός του ψυχικού και σωματικού εκμηδενισμού από το βιασμό, υπόκειται σε σειρά βασανιστηρίων στο σώμα και αναπόφευκτα και την ψυχή λόγω προσβολής της τιμής του άνδρα της. Στις περιπτώσεις αυτές, οι νόμοι της θρησκείας συνηγορούν στην παραδειγματική τιμωρία της. Οι επιλογές για εργασία, μόρφωση, δημόσια συναναστροφή είναι αντρικό προνόμιο. Η επιλογή συντρόφου είναι δεδομένο ότι δεν ανήκει στην ίδια. Στο Αφγανιστάν η μπούργκα καλύπτει το γυναικείο σώμα πλήρως ναι, ακόμα και τα μάτια, ενώ ο κίνδυνος της εκτέλεσης πρωτοστατεί για όσες κυκλοφορήσουν δημόσια χωρίς αυτήν. 
Υπάρχουν γυναίκες σε χώρες τούτου του κόσμου που ζουν με το φόβο. 140 εκ. από αυτές παγκοσμίως, έχουν υποστεί κλειτοριδεκτομή. "Φοβήθηκα να πω όχι", λέει ένα κορίτσι της Κένυας. 
Η Αΐσα Μοχαματζάι είναι το κορίτσι από το Αφγανιστάν που έγινε γνωστό μέσα από το φακό του περιοδικού Time. Στα 12 της ο πατέρας της την ανάγκασε να παντρευτεί πουλώντας τη προκειμένου να ξεπληρώσει τα χρέη του. Ζώντας 6 χρόνια απόλυτης βίας στο σπίτι του συζύγου της από την οικογένειά του και ενώ δεν τον είχε δει ποτέ της λόγω απουσίας του, αποφάσισε να δραπετεύσει για να ξεφύγει από τον εξευτελισμό και τη βία, καταφεύγοντας σε ένα βουνό. Αργά ή γρήγορα ο σύζυγός της επιστρέφοντας, τη βρήκε και για να την τιμωρήσει για το διασυρμό του, εξάντλησε όλη του βαρβαρότητα κόβοντάς της τη μύτη και τα αυτιά. Σήμερα η Αΐσα ζει στην Αμερική και πριν 3 μήνες υποβλήθηκε σε προσθετική πλαστική επέμβαση δείγμα, μιας κτηνώδους νοοτροπίας που οδηγεί σε κτηνώδεις πράξεις εκμηδενίζοντας την έννοια του ανθρώπου. «Αυτό που συνέβη είναι μέρος του εαυτού μου, μέρος της ζωής μου και θα το κουβαλάω για πάντα. Πρέπει να ζήσω και πρέπει να ερωτευθώ. Δεν φοβάμαι πλέον», έχει δηλώσει η ίδια. 
Στο δυτικό κόσμο, η γυναίκα προσπαθεί ακόμα να βρει το ρόλο της. Δε θα έπρεπε να προσπαθήσει για να τον βρει. Βρίσκεται μπερδεμένη κάπου ανάμεσα στα ρουζ και τις γόβες, τα τσιγάρα και τις στραφταλιζέ φωτογραφίες και ενώ η κρίση δυσχεραίνει τις υποσχέσεις διεκδίκησης των ρόλων. Μάνα, σύζυγος, εργαζόμενη, γκόμενα, φίλη, γυναίκα. Μα πρωτίστως άνθρωπος. Το μόνο της δικαίωμα είναι ότι δεν έχει το δικαίωμα να αποδείξει τίποτα σε καμιά κοινωνία. Είναι το γυναικείο μυαλό σε ένα γυναικείο σώμα με στήθος και καμπύλες και μήτρα, αυτό που γεννά και τροφοδοτεί τη ζωή και ανάμεσά της και τους άντρες. Είναι ό,τι ορίζει το σώμα και η ψυχή της.

Απολογισμός της μοναξιάς

Σπασμένες μέσα μου εικόνες ανταπόκρισης,
ρήμαγμα μέσα σε ξένες αγκαλιές
απελπισμένο κρέμασμα από λαγόνια ξένα.
Πέσιμο εκεί που μοναχά η μοναξιά οδηγεί:
να υποτάξω ακόμη και το πνεύμα μου,
να το προσφέρω σαν την έσχατη υποταγή.

Ντίνος Χριστιανόπουλος

Σάββατο, 2 Μαρτίου 2013

Για τη μοίρα μας

Μπροστά στη θλίψη, το χαμό, την απώλεια του ανθρώπου όλα φαίνονται και είναι μικρά και ανούσια. Όταν ένας νέος πεθαίνει όλα είναι ανούσια, όταν πεθαίνει ένας νέος χάνεται και μια σπιθαμή ελπίδας, μια ευκαιρία στην κοινωνία να αλλάξει το ρου της, τη μοίρα της. Έτσι μάλλον πιστέψαμε, ότι αυτή είναι η μοίρα μας. Να υμνούμε τον Κολοκοτρώνη, να περηφανευόμαστε για την Ακρόπολη και το Σωκράτη, τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον εμφύλιο πόλεμο, έπειτα να γεμίζουμε τις πλατείες με αφορμή τις ομιλίες του Παπανδρέου, να αγγίξουμε λίγο από το όνειρο του νεοπλουτισμού και μας βρήκαν και την εξήγηση. Βρισκόμαστε στο κέντρο του κόσμου, στο κέντρο του χάρτη, της υδρογείου,  είμαστε ο ομφαλός της γης, πάνσοφοι και μοναδικοί και με τόση ιστορία πίσω μας, φτιάξαμε και το brand name. Αλλά, νομίζω ότι και η κοινωνιολογική κουβέντα παύει να έχει ενδιαφέρον, όταν η ρήσεις για επανάσταση καταντούν γελοίες (ούτε τη γνώμη μας δεν μπορούμε να πούμε σε αυτή τη χώρα), οι φασίστες ξαναχτυπούν μετά τις υποσχέσεις για μεταπολίτευση (πάντα σιγόβραζε η Ελλάς μας στη φωτιά της φασιστικής αντίληψης), μερικοί άθλιοι νεοέλληνες, που μετέφεραν το νεοπλουτισμό στην ψυχή τους, αγιοποίησαν τους εγκληματίες που στρέφονται κατά των ανθρώπων και λειτουργούν κράτος εν κράτει. Αλήθεια, δε συγκρούονται με τη θρησκευτική πίστη τους, που τους διδάσκει να αγαπούν το συνάνθρωπο; Όταν οι νέοι βιώνουν τη μοίρα της χώρας, την κατάρα της εποχής, την ανεργία, την υποκρισία, την ανοχή στο ψέμα και τη μισαλλοδοξία και τη μεγαλύτερη αποτυχία τους, την πίστη ότι αυτή είναι η μοίρα τους. Και ανέθεσαν το χειρισμό της σε υποψίες πολιτικών, φαντάσματα της ιδέας του ηγείν, μάσκες υποσχέσεων και αλήθειας. Άλλωστε με σηκωμένα τα χέρια, σαν να αγκαλιάζουν το πλήθος που αλαλάζει στη θέα τους, οργανώνουν συνέδρια για το σχεδιασμό των κινήσεων του κόμματος, τo μελλοντικό τους επικοινωνιακό πλαίσιο, άλλοι ποντάρουν στη μαγκιά τους, αξιώνουν την επιβράβευσή μας για το σκληρό έργο τους και εμφανίζονται ως καπετάνιοι στη φουρτούνα. Μα πιο τρομαγμένοι δεν υπάρχουν. Οραματίστηκαν να είναι περήφανα μέλη αυτής της καταστροφικής μοίρας και όχι ηγέτες της αλλαγής της, παρατηρητές της ιστορίας που πιστεύουν ότι κάποια στιγμή θα τους μνημονεύσει κιόλας. Μπορεί και να τους μνημονεύσει, άλλωστε μερικοί υπερπάτριδες ξεκίνησαν τη διδαχή της, γιατί να μην προχωρήσουν και στη συγγραφή της. Έχω βαθιά πεποίθηση ότι κινδυνεύουμε από εμάς τους ίδιους, από τη λάθος ερμηνεία του ριζικού μας, από κανένα πολιτικό, από κανένα μετανάστη ή αλλοδαπό, από καμιά διεθνή αγορά. Φοβάμαι εμάς, το σημείο στο οποίο φέραμε τους εαυτούς μας, την κοινωνία μας, τους συνανθρώπους μας και όλο τον κόσμο, γιατί και αυτός από ανθρώπους αποτελείται. Σε όλο τον κόσμο πεθαίνουν άνθρωποι, παιδιά, στον Τρίτο Κόσμο δεν υπάρχει η έννοια της στοιχειώδους ανάγκης γιατί οι συνθήκες δεν επιτρέπουν την ικανοποίησή τους, αλλού οι γυναίκες ισοτιμούν με τα ζωύφια στο όνομα του μεγάλου θεού και άλλες χώρες βιώνουν μορφές φασισμού μέσα από την εργασία και την καθημερινότητα. Στην προηγμένη χώρα μας, ο στρατηγός άνεμος πήρε την εκδίκησή του με την περασμένη νεροποντή, η νεκρή γυναίκα πήρε την απάντησή της στο "γιατί" του θανάτου της, όπως και οι δυο νέοι που χάθηκαν. Φύση και μοίρα. Τι είναι αυτό που χωρίζει τον Τρίτο Κόσμο από τη Δύση; Τελικά όλοι οι άνθρωποι πιστεύουν στη μοίρα και όλοι την επικαλούνται με διαφορετικούς τρόπους. Μαγγανείες, πίστη στις υποσχόμενες χίμαιρες. Ο κόσμος παίρνει μια ντροπιαστική όψη που δύσκολα θα αποδέχονταν οι άλλοι καιροί. Αφού υπάρχει ο στρατηγός άνεμος, μας παίρνει όπου πάει, θέλουμε δε θέλουμε...

Και καλό μας μήνα!